Paggising sa Gabi Hudyat ng Sakit, Pulot at Halamang Gamot NAKAMAMATAY NA LASON sa mga May Mahina ang Kidney!
Ang simpleng pagbangon sa gitna ng gabi upang umihi ay tila isang ordinaryong bahagi lamang ng pagtanda para sa marami. Subalit, isang nakagigimbal na katotohanan ang unti-unting sumisira sa kaisipang ito. Ang madalas na pagtungo sa banyo, partikular na kung higit sa dalawang beses tuwing gabi, ay hindi lamang simpleng epekto ng pag-inom ng maraming tubig kundi posibleng unang sigaw ng katawan na unti-unti nang bumibigay ang mga bato o kidney. Sa kabila ng mga tahimik na senyales na ito, libu-libong Pilipino ang patuloy na nagwawalang-bahala hanggang sa tuluyan na silang bumagsak sa emergency room, kung saan huli na ang lahat upang isalba ang kanilang mga sarili mula sa habambuhay na pagka-depende sa dialysis machine.
Ang kidney ay binansagang isang tahimik na organo na patuloy na nagtatrabaho nang walang anumang reklamo. Bawat isa nito ay nagtataglay ng milyun-milyong maliliit na filter na tinatawag na nephrons na siyang sumasala sa mga dumi ng dugo. Ang nakakatakot na bahagi rito ay kayang tiisin ng mga kidney ang matinding pagkasira nang hindi nagpaparamdam ng anumang sakit, lagnat, o panginginig. Maaaring kalahati na ng pwersa ng mga kidney ang patay ngunit patuloy pa ring nabubuhay ang isang tao nang normal. Ang dalawang pinakamalaking salarin sa pagkasira nito ay hindi ang mga paboritong inumin tuwing umaga, kundi ang patuloy na pagtaas ng asukal sa dugo o diabetes at ang hindi makontrol na high blood pressure. Ang mga tahimik na sakit na ito ang unti-unting pumupunit sa mga maliliit na ugat sa loob ng kidney hanggang sa tuluyan itong sumuko.
Bago pa man mangyari ang tuluyang pagkasira, may mga nakatagong senyales na madalas balewalain ng marami. Kabilang na rito ang pabalik-balik na probema sa mabula na ihi, pamamanas ng mga binti at paa na nag-iiwan ng malalim na marka ng medyas, pamamaga ng talukap ng mata, pag-iba ng kulay ng ihi, at ang labis na pagkapagod na hindi naaalis kahit mahaba ang naging tulog. Ngunit sa halip na kumonsulta sa mga eksperto at sumailalim sa tamang gamutan, isang nakababahalang kalakaran ang kumakalat ngayon sa iba’t ibang social media platforms. Maraming mga video at online post ang nag-aangkin na ang mga simpleng sangkap sa kusina tulad ng pulot o honey, luya, at mga pinakuluang dahon ay may taglay na himala upang buhayin ang mga patay na bato. Ang mga maling impormasyong ito ay nagiging mapanganib na pain na umaakit sa mga desperadong pasyente.
Kailangang tanggapin ng publiko ang isang napakabigat na katotohanan na walang anumang pagkain, inumin, o halamang gamot mula sa kusina ang makakapagpabalik sa mga nasirang nephrons. Kapag namatay ang mga filter na ito, ito ay permanente na at hindi na muling gagana pa. Ang pagkonsumo ng pulot ay sadyang mas mabuti kumpara sa puting asukal, ngunit ang pangakong kaya nitong palitan ang proseso ng dialysis ay isang malaking kasinungalingan na naglalagay sa buhay ng marami sa bingit ng kamatayan dahil lamang sa kagustuhang makabenta ng mga nag-aangking manggagamot sa internet. Dagdag pa rito, ang mga ibinibentang unregulated herbal supplements ay kadalasang nagtataglay ng mataas na antas ng potassium at mga hindi kilalang kemikal na direktang nakalalason sa mga pasyenteng may mahina nang kidney. Marami na ang isinugod sa ospital hindi dahil sa kanilang orihinal na sakit, kundi dahil sa mga natural at organikong gamot na kanilang ininom nang walang patnubay at basbas ng isang lehitimong doktor.
Upang maiwasan ang malagim na kinabukasan sa loob ng mga dialysis center, ang tunay na himala ay hindi matatagpuan sa pag-inom ng mga kakaibang katas kundi sa maagang pagtuklas ng sakit. Dalawang simpleng pagsusuri lamang sa mga health center ang kinakailangan upang matukoy ang estado ng mga kidney mga taon bago pa man may maramdamang nakamamatay na sintomas. Ito ay ang blood creatinine test na susukat sa estimated glomerular filtration rate o eGFR, at ang urine albumin test na tutukoy kung may tumatagas nang protina sa ihi ng isang pasyente.
Bukod sa mga murang pagsusuring ito, mahigpit na ipinapayo ang tamang pag-inom ng mga iniresetang gamot sa maintenance araw-araw kahit pa pakiramdam ng pasyente ay malakas at malusog siya. Ang malaking pagkakamali ng mga Pilipino ay ang paghinto sa pag-inom ng gamot kapag nawala na ang nararamdamang sakit. Kasabay nito, kinakailangan din ang pag-iwas sa labis na pagkonsumo ng mga maaalat na pagkain tulad ng instant noodles at processed meats na direktang nagpapataas ng blood pressure, at ang labis na pag-iingat sa araw-araw na pag-inom ng mga pain relievers para sa sakit ng ulo at tuhod na unti-unting nakakasunog sa mga bato. Ang pagharap sa katotohanan sa tulong ng siyensya at totoong medisina ang tanging paraan upang mapahaba ang buhay nang walang inaasahang makinarya at maiwasan ang tuluyang pagbagsak ng sariling katawan.
