NAKAKAGIMBAL NA KATOTOHANAN: Mga Paborito Mong Pagkain At Nakasanayang Gamot TAHIMIK NA WINAWASAK Ang Iyong Bato Nang Walang Kalaban-laban!
Isang nakakapanindig-balahibong senaryo ang kasalukuyang nagaganap sa kalusugan ng mga Pilipino kung saan ang isa sa bawat tatlong indibidwal na lampas animnapung taong gulang ay may depektibong bato nang hindi man lang nila nalalaman. Ang mas nakakakilabot na katotohanan sa likod ng malawakang problemang ito ay ang kawalan ng anumang malinaw na senyales o babala mula sa katawan sa mga unang yugto nito. Habang abala ang lahat sa pagbabantay sa mga maling sintomas, unti-unti at walang awang sinisira ng mga pang-araw-araw na gawi ang kakayahan ng mga batong linisin ang maruming dugo. Ayon sa malalim na pagsusuri ng kilalang eksperto sa preventive health na si Dr. Lina Reyz, hindi ang simpleng pagtanda o ang malupit na tadhana ang tunay na salarin sa trahedyang ito, kundi ang mismong mga nakasanayang gawain na itinuturing ng marami bilang normal at ganap na ligtas.
Ang isa sa mga pinakamapanganib at tahimik na pumapatay sa maliliit na ugat ng bato ay ang hindi makontrol na asukal sa dugo at ang labis na antas ng insulin. Isang malinaw na patunay rito ay ang masaklap na sinapit ni Lola Consuelo mula sa Batangas na matagal nang may diabetes ngunit patuloy na namumuhay nang normal dahil sa kawalan ng anumang kakaibang nararamdaman. Huli na nang matuklasan niyang bumagsak na pala nang husto ang function ng kanyang bato nang walang kaabog-abog. Katulad ng kalunos-lunos na nangyari kay Mang Florante mula sa Iloilo, ang kanyang araw-araw na pagkahumaling sa matatamis at puting kanin ay nagresulta sa labis na paglabas ng insulin, na siya palang lihim na sanhi ng pamamaga at pamamanhid ng kanyang mga kamay at paa tuwing umaga. Ang matinding pagtaas ng asukal at insulin sa katawan ay patuloy na bumubutas at pumapatay sa mga nephrons na kapag tuluyan nang nasira ay hindi na kailanman muling mabubuo pa.
Bukod sa matatamis, isang napakalaking pagkakamali rin ng publiko ang bulag na pag-aakalang ang mga gamot na nagbibigay ng mabilisang ginhawa ay palaging walang dalang kapahamakan. Isang nakakagulat na rebelasyon ang lumabas tungkol sa mga pangkaraniwang pain relievers tulad ng ibuprofen. Si Lolo Eduardo mula sa Cebu ay lubos na umasa sa mga gamot na ito sa loob ng maraming taon upang labanan ang matinding pananakit ng kanyang tuhod. Walang sinumang nagbabala sa kanya na ang araw-araw na pag-inom nito ay unti-unting sumasakal at pumipigil sa tamang daloy ng dugo sa kanyang mga bato, na nagdulot ng permanenteng pinsala. Kasabay ng maling pag-inom ng gamot, ang hindi makontrol na altapresyon ay nagdudulot din ng matinding trauma sa mga ugat, tulad ng tahimik na dinanas ni Aling Perlita na pitumpu’t tatlong taong gulang, kung saan ang kanyang mga ugat ay nanigas at nawalan ng kakayahang magsala nang maayos dahil sa patuloy na paghampas ng napakataas na presyon ng dugo.
Lalo pang nagiging kaawa-awa ang kalagayan ng mga bato dahil sa mga nakalalasong bisyo at nakakalinlang na malulusog na pagkain na pilit isinusubo ng lipunan. Lingid sa kaalaman ni Aling Corazon mula sa Davao, ang kanyang mahabang panahon ng paninigarilyo ay hindi lang nag-iwan ng marka sa kanyang baga kundi nagdulot din ng talamak na pamamaga at pagkasira sa mismong mga ugat ng kanyang bato. Ganoon din ang mapait na sinapit ni Mang Celso mula sa Bacolod na inosenteng isinisi sa kanyang katandaan ang matinding pananakit ng likod at labis na pagod, gayong ang kanyang gabi-gabing paglaklak ng maraming bote ng serbesa ang walang-awang pumipilit sa kanyang mga bato na magtrabaho nang higit sa limitasyon nito. Ang mas nakakagimbal sa lahat ay ang kaso ni Lola Illuminada mula sa Cavite na nakaranas ng matinding pananakit dahil sa malalaking kidney stones na nagmula lamang sa kanyang labis na pagkonsumo ng mga pagkaing mataas sa oxalate tulad ng spinach at nuts, mga pagkaing matagal na niyang pinaniwalaang magbibigay sa kanya ng mahaba at malusog na buhay.
Upang tuluyang mabura ang nakakalasong pag-iisip ng lipunan, matapang na pinabulaanan ng mga makabagong pananaliksik ang mga sikat na mito at kasinungalingan tungkol sa kalusugan ng bato na patuloy na nanlilinlang sa mga nakatatanda. Isang malaking panlilinlang ang paniniwalang ang pagkain ng tamang dami ng karne at ang tinatawag na saturated fats ay direktang wawasak sa bato ng isang malusog na indibidwal. Sa katunayan, ang matinding pag-iwas at kakulangan sa protina ay mas mapanganib para sa mga matatanda dahil ito ay mabilis na uubos sa kanilang mga kalamnan. Ibinunyag din ng mga eksperto na walang matibay na ebidensya na ang low-carb diets at ang simpleng pag-inom ng kape ay nakakasira sa bato, bagkus ang mga ito ay maaari pang maging pananggalang upang pababain ang asukal sa dugo. Higit sa lahat, ang matinding pagkatakot sa pag-alat at ang agarang pagtanggal ng asin sa mga lutuin nang walang malinaw na utos ng doktor ay isang maling hakbang na matagal nang sumira sa balanse ng nutrisyon ng maraming pasyente.
Sa pag-usad ng panahon, ang patuloy na pag-iral ng mga nakamamatay na gawi at bulag na paniniwalang ito ang patuloy na nagtutulak sa libu-libong Pilipino sa bingit ng habambuhay na pagdurusa sa mga dialysis centers. Ang kaligtasan at kalusugan ng bato ay hindi kailanman nakasalalay sa swerte o tadhana kundi sa mga pang-araw-araw na desisyong walang habas na ginagawa ng bawat isa. Ang agarang pagpapatingin sa doktor, maingat at mapanuring pagpili ng bawat gamot na ipinapasok sa katawan, at ang matapang na pagtalikod sa mga nakamamatay na pamahiin ang tanging natitirang sandata ng publiko upang harangan ang tahimik na pagkawasak ng kanilang mga bato bago pa tuluyang mahuli ang lahat.
