AKALA MO MALUSOG PERO NAKAKAMATAY PALA! 4 Sikat na Prutas na Sadyang Susira sa Naghihingalong Bato Mo Nang Hindi Mo Namamalayan!
Isang nakakagimbal na katotohanan ang muling gumising sa mga nakatatanda matapos lumabas ang babala tungkol sa mapanlinlang na mukha ng sakit sa bato. Kadalasan, ang inakalang perpektong kalusugan sa edad na animnapu pataas ay isa lamang tahimik na bomba na nag-aantay sumabog. Marami ang nagtitiwala na dahil wala silang nararamdamang matinding sakit sa ibabang bahagi ng likod, ay ligtas na ang kanilang mga bato. Ngunit, ang hindi nila alam, ang unti-unting paghina ng mahalagang organong ito ay walang iniiwang malinaw na sintomas sa mga unang yugto nito, dahilan upang tuluyan nang sumuko ang bato nang hindi man lang nagbibigay ng babala. Ang tahimik na paninirang ito ay patuloy na nagnanakaw ng buhay ng maraming Pilipino, isang trahedyang maiiwasan sana kung nalaman lamang nang mas maaga.
Isa sa mga pinakamalaking pagkakamali ng marami ay ang maling pag-aakala na lahat ng prutas ay ligtas at masustansya para sa lahat. Sa katunayan, may mga prutas na sadyang mapanganib para sa mga taong hindi alam na may problema na pala sila sa bato. Ang mga prutas na sagana sa ‘potassium’ na dating itinuturing na panlaban sa sakit ay nagiging lason kapag hindi na kayang salain ng bato ang labis na dami nito sa dugo. Ang sobrang potassium ay isang seryosong banta na maaaring humantong sa biglaang pagpalya ng puso. Ito ang dahilan kung bakit ang isang pagkain na nagbibigay-buhay sa isang malusog na tao ay maaaring maging mitsa ng kamatayan para sa isang pasyenteng may nakatagong sakit sa kidney, na nagpapatunay na ang maling kaalaman sa nutrisyon ay kasing-panganib ng mismong sakit.
Ngunit hindi lamang mga prutas ang tahimik na kumikitil sa ating mga bato. Dalawa sa pinakamalupit at walang-awang kalaban ay ang altapresyon at mataas na asukal sa dugo. Ang mga maliliit na ugat sa loob ng bato na nagsisilbing salaan ay patuloy na napupunit at nasisira kapag hindi makontrol ang presyon ng dugo. Ang nakakapanlulumong siklo nito ay, kapag nasira ang bato, mas lalong mahihirapang kontrolin ang altapresyon, isang nakamamatay na bitag na mahirap takasan. Sa kabilang banda, ang hindi makontrol na diyabetis ay sadyang nagpapabilis din sa pagkasira ng filtration system ng bato. Samantala, ang isa pang traydor sa kusina ay ang asin na nakatago sa mga instant na pagkain, at ang walang habas na pag-inom ng mga pain relievers para sa simpleng sakit ng kasukasuan na lingid sa kaalaman ng marami, ay sadyang sumasakal sa daloy ng dugo patungo sa mga bato.
Sa huli, ang pag-asa laban sa tahimik na salot na ito ay nasa tamang kaalaman at hindi sa takot. Hindi porket tumuntong na sa katandaan ay awtomatiko nang babagsak ang bato o tutuloy sa kinatatakutang dialysis. Ang lihim upang makaiwas ay ang pag-unawa sa isang tila nakakaliit na numero sa laboratory result: ang eGFR. Ang simpleng numerong ito ang magsasabi kung gaano pa kabilis sumala ang iyong mga bato, na kung masusuri nang maaga ay tuluyang makapagliligtas sa iyo mula sa pagkasira. Huwag nang hintayin ang oras na hindi na makabangon sa sakit; alagaan ang iyong mga bato ngayon, habang ginagawa pa nila ang kanilang tahimik na trabaho upang panatilihin kang buhay.
