Pansin! Ang 6 Na Senyales Na Ito Ay Nagpapahiwatig Na Unti-Unting Nabubuo Ang Sakit Sa Bato Sa Iyong Katawan!

Ang Misteryosong Pagbagsak Ng Kalusugan Sa Likod Ng Katahimikan

Isang nakakagimbal na katotohanan ang dahan-dahang nabubunyag sa loob ng maraming tahanan tungkol sa kalagayan ng pangangatawan ng mga nakatatanda. Ang mga bato o kidney sa loob ng katawan ay nagsisilbing mga tahimik na manggagawa na sumasala sa dugo at nagtatanggal ng mga lason araw-araw.

Kapag maayos ang kanilang takbo, hindi natin ito nararamdaman, subalit sa oras na magsimulang masira ang mga ito, ang epekto ay kumakalat sa buong sistema. Para sa mga mamamayang may edad animnapu pataas, ang panganib ng unti-unting paghina ng bato ay mabilis na tumataas. Ang pinakanakakatakot sa lahat, ang mga unang senyales ng pagkasira ay madalas na napagkakamalang karaniwang bahagi lamang ng pagtanda, kaya marami ang nagugulat na lamang kapag malubha na ang pinsala.

Tatlong Tahimik Na Senyales Sa Loob Ng Tahanan

Pangunahin sa mga maagang palatandaan ng humihinang kidney ay ang madalas na pagbangon sa gabi para umihi. Habang humihina ang pansalang sistema ng bato, nahihirapan na itong kontrolin ang tamang dami ng tubig at asin sa katawan, na nagreresulta sa paulit-ulit na pag-ihi sa hatinggabi. Isang halimbawa nito si Lola Remy, pitumpu’t tatlong taong gulang mula sa Cavite, na gabi-gabing nagigising nang dalawa hanggang tatlong beses. Sa pag-aakalang normal lamang ito sa pagtanda, ipinagwalang-bahala niya ito hanggang sa matuklasan sa pagsusuri na may early signs na pala siya ng chronic kidney disease.

Ang ikalawang senyales ay ang pamamaga o pamamanas sa mga paa, bukong-bukong, at mukha. Ang mga bato ang may tungkuling mag-alis ng sobrang tubig, at kapag hindi na ito nagagawa nang maayos, naiipon ang likido sa katawan. Si Mang Elmer, animnapu’t walong taong gulang na mahilig magtanim, ay nagkaroon ng palagiang pamamaga sa mga paa na inakalang dahil lamang sa matagal na pagtayo, ngunit lumabas sa pagsusuri na may pinsala na pala ang kanyang mga bato.

Pangatlo ang pananakit sa gilid ng likod o bandang baywang. Hindi ito karaniwang pananakit ng kalamnan mula sa pagkakaupo kundi isang matalim na sakit na nagmumula sa impeksyon o pamumuo ng bato sa kidney, na minsan ay may kasamang lagnat at kirot tuwing umiihi, tulad ng sinapit ni Aling Josie na animnapu’t anim na taong gulang.

Mga Nakatagong Hudyat Ng Pagkalason Sa Dugo

Ang ikaapat na senyales ay ang palagiang pagod at matinding pagkahapo kahit sapat ang tulog. Ang bato ay gumagawa ng hormone na erythropoietin na tumutulong sa pagbuo ng red blood cells. Kapag humina ang organo, bumababa ang oxygen sa dugo na nagdudulot ng anemia at kawalan ng lakas. Si Kuya Nestor mula sa Davao, pitumpu’t isang taong gulang, ay inakalang napapagod lamang dahil sa katandaan, ngunit natuklasan sa blood test na may stage two chronic kidney disease na pala siya.

Ikalima ang pagbabago sa kulay, amoy, at anyo ng ihi. Ang malusog na ihi ay mapusyaw na dilaw, subalit kapag ito ay naging kasingdilim ng tsaa, nagkaroon ng matapang na amoy, bumubula na parang sabon, o may bakas ng dugo, ito ay malinaw na hudyat na hindi na nasasala nang maayos ang protina at dumi. Isang manonood na si Aling Bising ang nakapansin sa ganitong pagbabago at agad naagapan ang impeksyon.

Pang-anim ang matinding pangangati ng balat at pamumula. Kapag hindi na nailalabas ng bato ang mga lason, ang naipong toxins sa dugo ay lumalabas sa balat bilang makakating pantal o tuyong eksema. Si Mang Ernesto mula sa Cebu ay hindi makatulog sa gabi dahil sa pangangati ng likod at braso, na nalamang dulot pala ng mataas na antas ng creatinine sa kanyang katawan.

Mga Simpleng Hakbang Sa Pangangalaga At Tamang Pagsusuri

Upang maprotektahan ang mga bato, mahalagang uminom ng anim hanggang walong baso ng tubig araw-araw upang matulungang mahugasan ang dumi sa dugo, maliban na lamang kung may restriksyon dahil sa heart failure o dialysis. Kailangan ding bawasan ang labis na maaalat na pagkain tulad ng tuyo, daing, instant noodles, at de-lata. Si Mang Resty, pitumpu’t dalawang taong gulang, ay nakapagpababa ng kanyang creatinine nang palitan niya ang maaalat na almusal ng nilagang itlog, saging, at oatmeal.

Mahigpit ding ipinapayo ang pag-iwas sa madalas na pag-inom ng over-the-counter pain relievers tulad ng ibuprofen at naproxen na dahan-dahang sumisira sa mga bato. Sa halip, kumain ng sariwang prutas, gulay, at sabaw ng malunggay.

Upang matiyak ang kalagayan ng organo, mahalaga ang pagpapagawa ng simpleng creatinine blood test, estimated glomerular filtration rate o EGFR upang malaman ang bilis ng pagsasala, at urinalysis para masuri kung may protina o dugo sa ihi, tulad ng maagang natuklasan kay Aling Mercy.

Pagharap Sa Karamdaman Nang May Katatagan Ng Loob

Ang pagkakatuklas sa sakit sa bato ay hindi dapat maging dahilan ng kawalan ng pag-asa. Maraming nakatatanda, tulad ni Mang Delfin na pitumpu’t limang taong gulang, ang labis na nalungkot sa takot na maging pabigat sa pamilya. Subalit sa mga unang yugto tulad ng stage one at stage two, ang sakit ay kayang mapigilan at makontrol sa pamamagitan ng tamang disiplina sa pagkain, pag-inom ng gamot ayon sa reseta, at suporta ng mga mahal sa buhay.

Ang pagkilala sa sariling emosyon, pakikipag-usap sa pamilya, pagkakaroon ng simpleng libangan tulad ng pag-aalaga ng halaman, pananalangin, at regular na pagpapatingin sa health center ang tunay na sandata. Sa pamamagitan ng maagang pagtukoy sa anim na senyales at wastong pagkilos sa araw-araw, magagawang mapangalagaan ang mga bato at mapanatili ang masigla, mahaba, at payapang buhay sa bawat yugto ng pagtanda.