Cardiologist: Ang Nakalululang Pagkakamali Sa Unang Sandali Pagkagising Na Tahimik Na Sumisira Sa Puso Ng Mga Nakatatanda
Lihim Na Panganib Sa Unang Pagmulat Ng Mata
Isang nakagigimbal na katotohanan ang gumigising sa libo-libong tahanan ngayon, isang mapait na realidad na hindi nagmumula sa usok ng sigarilyo o mamantikang pagkain kundi sa mismong gilid ng iyong higaan. Maraming pamilya ang labis na nawawasak kapag ang kanilang mga magulang o lolo at lola na tila malusog at masigla ay bigla na lamang bumubagsak sa sahig bago pa man makatuntong sa banyo. Ang higit na nakagugulat ay ang katotohanang halos lahat ng indibidwal na may edad animnapu pataas ay gumagawa ng isang nakamamatay na pagkilos araw-araw nang walang kamalay-malay. Ayon sa mga dalubhasa sa puso, ang maling gawi sa loob lamang ng ilang segundo pagkagising ay nagpapataas ng panganib ng atake sa puso nang hanggang apatnapung porsiyento, isang panganib na bihirang mabanggit sa mga karaniwang pagsusuri sa klinika.
Ang Marahas Na Pagbabago Sa Loob Ng Katawan Bago Tumunog Ang Alarm
Habang mahimbing na natutulog ang isang tao, ang buong sistema ay nasa estado ng malalim na pamamahinga. Bumabagal ang pintig ng puso, bumababa ang presyon ng dugo, at nagpapahinga ang mga ugat. Subalit bago pa man mamulat ang mga mata sa umaga, kusa nang nagpapakawala ang utak ng bugso ng mga stress hormones tulad ng cortisol at adrenaline. Ang mga kemikal na ito ay nagpapasimula ng biglaang pagbilis ng tibok ng puso at pagpapakipot ng mga daluyan ng dugo.
Sa kabataan, madaling nakakaangkop ang katawan sa marahas na pagbabagong ito dahil malambot at elastiko pa ang mga ugat. Ngunit pagsapit ng edad animnapu pataas, ang mga arterya ay nagiging mas matigas at marupok, bukod pa sa mga nakatagong bara o plaka na namuo sa paglipas ng mga taon. Kapag ang bugsong ito ng hormones ay sumalpok sa matitigas na ugat, madaling magbitak ang plaka na siyang lumilikha ng namumuong dugo. Kung ang bara ay tumama sa puso, nagiging atake ito; kung sa utak naman pumunta, nauuwi ito sa malubhang stroke. Ipinapakita ng mga rekord medikal na ang mga oras sa pagitan ng madaling araw at tanghali ang pinakamapanganib na yugto kung kailan pinakamadalas sumalakay ang kamatayan sa puso.
Ang Maling Gawi Na Pumapatay Sa Loob Ng Ilang Hakbang
Ano nga ba ang nakatagong pagkakamali na nagtutulak sa marami sa bingit ng kapahamakan? Walang iba kundi ang mabilis na pagbangon at agad na pagtayo mula sa pagkakahiga. Marami sa ating mga nakatatanda ang sanay na kumilos nang mabilis sa pagsikat ng araw dahil sa dami ng kailangang asikasuhin para sa pamilya, tulad ng paghahanda ng almusal o pag-aalaga sa mga apo. Sa sandaling marinig ang ingay sa paligid o ang orasan, agad silang umiindayog paupo at agad tumatayo sa loob lamang ng tatlong segundo.
Para sa isang tumatandang puso, ito ang pinakamalupit na pagsubok. Habang nakahiga, pantay ang daloy ng dugo sa buong katawan. Sa sandaling biglang tumayo, hinihila ng grabidad ang bulto ng dugo pababa sa mga binti at tiyan. Dahil mabagal na ang reflex ng mga ugat sa katandaan, biglang bumabagsak ang presyon ng dugo ng hanggang tatlumpung puntos. Ito ang tinatawag na orthostatic hypotension, na kadalasang nararamdaman bilang panlalabo ng paningin, pagkahilo, at panlalata. Upang iligtas ang utak sa kawalan ng dugo, napipilitan ang puso na mag-pump nang napakabilis at marahas. Ang biglaang pagpupumilit na ito ng puso, habang naiipit na sa stress hormones at matitigas na ugat, ang nagiging mitsa ng pagkasira ng ritmo ng puso o tuluyang pagputok ng bara.
Kuwento Ng Babala Mula Sa Isang Retiradong Guro
Isang malinaw na patunay nito ang sinapit ng isang retiradong guro na si Mang Ernesto mula sa Batangas. Sa edad na animnapu’t walo, kilala siya bilang masinop sa kalusugan. Regular siyang umiinom ng gamot sa presyon, naglalakad nang tatlumpung minuto limang araw sa isang linggo, at laging maayos ang resulta ng kanyang taunang checkup. Subalit isang karaniwang umaga, pagpatay niya sa alarm, ginawa niya ang kanyang nakasanayan sa loob ng maraming taon: mabilis na bumangon, inihagis ang mga paa sa sahig, at agad na tumayo patungo sa banyo.
Tatlong hakbang pa lamang ang kanyang nagagawa nang bigla siyang mawalan ng malay at bumagsak sa sahig. Nang masuri ang kanyang kalagayan, lumabas na ang kanyang masinop na pamumuhay ay muntik nang mabalewala dahil sa kawalan ng kaalaman sa mga unang segundo ng paggising. Ang kanyang katawan ay hindi nabigyan ng pagkakataong makapag-adjust mula sa pamamahinga patungo sa pagkilos. Sa kabutihang palad, nakaligtas si Mang Ernesto matapos mabigyan ng lunas at natutunan ang wastong paraan ng pagbangon na nagpabago sa kanyang kalusugan.
Ang Simpleng Hakbang Na Nagliligtas Ng Buhay Araw-Araw
Ang pinakamalaking sandata laban sa trahedyang ito ay hindi nangangailangan ng mamahaling gamot o komplikadong operasyon. Ito ay isang libre at napakasimpleng pamamaraan na tumatagal lamang ng ilang sandali bawat umaga bago tuluyang tumayo.
Una, bago igalaw ang katawan sa kama, huminga nang malalim ng tatlong beses upang maayos na makapasok ang oxygen sa daluyan ng dugo at mapahinahon ang nervous system. Ikalawa, uminom ng isang basong tubig na nakalagay sa tabi ng higaan upang maibsan ang lapot ng dugo na naipon sa magdamag. Ikatlo, umupo muna nang kalmado sa gilid ng kama nang humigit-kumulang tatlumpung segundo habang nakalapat ang mga paa sa sahig bago dahan-dahang tumayo. Ang maikling panahong ito ay sapat na upang makapag-adjust ang presyon ng dugo, maiwasan ang biglaang pagkahilo, at maprotektahan ang puso mula sa matinding stress.
Ang kaalamang ito ay isang mahalagang regalo para sa bawat tahanan. Ibahagi ang aral na ito sa iyong mga magulang, lolo, lola, at mga kaibigan upang mailigtas sila mula sa tahimik na panganib sa bawat pagsikat ng araw.
