KAYA PALA SIYA NAMATAY! MGA NAKAKAKILABOT NA LIHIM SA LIKOD NG KASAYSAYAN NI NARDONG PUTIK NA HINDI ITO SA PELIKULA

Kung may isang pangalan na nag-iwan ng malalim, madugo, at nakapangingilabot na marka sa kasaysayan ng lalawigan ng Cavite, ito ay walang iba kundi si Leonardo Manecio, o mas kilala ng buong bansa bilang si Nardong Putik. Sa mga nagdaang dekada, itinatak ng kulturang Popular at ng mga sikat na pelikula noong dekada pitumpu at otsenta na si Nardo ay isang tila Robin Hood, isang bayani ng mga mahihirap na may hawak na makapangyarihang agimat. Ngunit sa kabila ng makulay at mala-alamat na imaheng ito, ano nga ba ang totoong sinapit ng pinakat kinatatakutang Public Enemy Number One ng Pilipinas?
Sa likod ng mga gawa-gawang kwento ng kanyang anting-anting at mga pagtakas sa batas, may mga madidilim na lihim, pulitikal na maniobra, at isang nakakakilabot na katotohanan ukol sa kung paano talaga nagwakas ang kanyang buhay sa isang dumanak na dugo.

Ang Pagsilang ng Isang Hari sa Gitna ng Kadiliman ng Cavite

Isinilang noong Marso 25, 1925, lumaki si Leonardo sa isang simpleng pamilya sa Cavite. Noong mga panahong iyon, malayo ang mukha ng probinsya sa mauunlad na lungsod na nakikita natin ngayon. Ang Cavite noon ay balot ng matataas na damo, makakapal na kagubatan, at naglalakihang lupain na naging pugad ng mga pangkat ng kriminal, magnanakaw ng kotse, at mga smuggler.
Upang mabuhay at magkaroon ng proteksyon sa ganitong uri ng kapaligiran, kailangang dumikit ang isang karaniwang tao sa mga makapangyarihang angkan. Ang ama ni Nardo ay nakipaglapit sa pamilya Bargasa, ang pamilyang humawak sa pulitika ng Dasmariñas mula noon hanggang sa kasalukuyan. Ngunit ang proteksyong ito ang naging dahilan ng panimula ng isang madugong trahedya. Pinaslang ang ama ni Nardo ng mga tauhan ng kalaban sa pulitika ng mga Bargasa. Ang matinding galit at paghihiganti na naitanim sa puso ng batang si Nardo ang gumising sa isang halimaw na kalaunan ay naghari sa buong lalawigan.
Nagsimula si Nardo bilang isang simpleng drayber, naging pulis sa Dasmariñas, at kalaunan ay naging pinakamatiyagang executioner at tagasunod ng mga malalaking pulitiko. Mula sa pagnanakaw, pagdukot, pagdadala ng matataas na kalibre ng baril, hanggang sa pagtatanim ng ilegal na marijuana, walang krimen na hindi kinasangkutan ang kanyang pangkat. Kung may itinuturing na hari sa Tondo, si Nardong Putik naman ang kinikilalang hari ng Cavite na pinag-aagawan ng mga pulitiko upang mapanatili ang kanilang kapangyarihan.

Ang Alamat ng Agimat at ang Dumanak na Dugo

 
Nakuha ni Leonardo ang taguring Nardong Putik dahil sa kwentong tuwing hahabulin siya ng mga awtoridad, nagtatago siya sa pusali at putikan habang gumagamit ng tangkay ng papaya o kawayan bilang hinihingahan sa ilalim ng tubig. Ngunit mas tumatak sa isip ng mga Pilipino ang paniniwalang mayroon siyang hawak na makapangyarihang agimat o medalyon na nagliligtas sa kanya sa bawat bala at kamatayan.
Sa katunayan, ang salitang nakakakilabot ay nakatato mismo sa kanyang katawan noong 1952 bilang simbolo ng kanyang walang katulad na katapangan. Sa taon ding iyon, pinangunahan ni Nardo ang tinaguriang Maragondon Massacre kung saan brutal na pinaslang gamit ang mga kutsilyo ang isang Alkalde, Chief of Police, at iba pang opisyal sa utos ng kanilang kalaban sa pulitika.
Kahit naaresto at nahatulan ng kabuuang 182 taong pagkabilanggo sa Bilibid, tila walang kulungan ang nakapigil sa kanya. Tumakas siya noong 1955 at muling nanguna sa isang madugong patayan noong halalan ng 1957 kung saan napatay si Lieutenant Colonel Lauriano Marana, ang Provincial Commander ng Cavite. Nang muli siyang sumuko pagkatapos ng halos isang oras na pakikipagbarilan sa mga pulis, pumasok ang panibagong lihim: sa panahon ng pamamahala ng dating Pangulong Ferdinand Marcos Sr., nabigyan si Nardo ng Freedom of Movement sa loob ng kulungan upang magamit siya ng pamahalaan laban sa mga pampolitikang kalaban nito.

Ang Nakakakilabot na Lihim sa Kanyang Kamatayan: Traidor at Sabwatan

Opisyal na nakatala sa kasaysayan na napatay si Nardong Putik noong 1971 sa isang checkpoint sa Imus, Cavite matapos tumangging huminto ang kanyang sasakyan at makipagpalitan ng putok sa mga tauhan ng National Bureau of Investigation at Constabulary. Ngunit sa likod ng opisyal na ulat na ito ay may nakatagong teorya at kwento na mabilis na kumalat sa mga mamamayan ng Cavite.
Ayon sa mga bulong-bulungan at mga pagsusuri na lumabas kalaunan, hindi totoong napaslang si Nardo sa isang barilan sa kalsada. Ang diumano’y katotohanan: ibinenta at ipinagkanulo si Nardo ng isa sa kanyang pinakamalapit na kaibigan at kasamahan!
Nabuod ang isang lihim na kasunduan sa pagitan ng kaibigang ito at ng isang napakamakapangyarihang pulitiko sa Cavite na nag-alok ng malaking kapalit at proteksyon. Isang gabi sa Josephine Resort sa Kawit, Cavite, nilasing nang husto ng traidor na kaibigan si Nardo hanggang sa mawalan ito ng kakayahang lumaban. Habang walang kamalay-malay at bagsak sa alak, pinukpuk at binugbog nang matindi sa ulo si Nardo. Nang wala nang buhay o hindi na nakagagalaw, isinakay ang kanyang katawan sa kanyang sikat na Impala car, pinalabas na nagkaroon ng checkpoint chase, at pinaulanan ng daan-daang bala ng mga awtoridad upang maipakita sa publiko na ang kanyang agimat ay nawalan na ng bisa laban sa batas.
Upang mas lalong maging nakakakilabot ang kwento, hindi pa natatapos ang buwang iyon nang ang mismong kaibigan na kinuha upang magkanulo at pumatay kay Nardo ay natagpuan ding wala nang buhay at pinaslang din upang tuluyang maitikom ang bibig nito sa katotohanan.

Bayani ba o Isang Kriminal?

 
Pagkatapos ng kanyang kamatayan, pinalalabas sa mga pelikulang pinagbidahan ng huling Senador Ramon Revilla Sr. na si Nardong Putik ay isang bayani at tagapagligtas. May katotohanan na sa mga panahong rampant ang pagnanakaw ng mga alagang hayop at pang-aapi sa mga mahihirap na magsasaka sa Cavite, kay Nardo lumalapit ang mga tao dahil mabilis niyang iginagawad ang hustisya bilang judge, jury, at executioner.
Ngunit ang maliit na tulong na ito ay hindi kayang tabunan ang libu-libong buhay na nasira, mga pamilyang nawalan ng mahal sa buhay, at ang kadiliman na ipinalaganap ng kanyang pangkat. Ang sinasabing agimat ni Nardong Putik ay likha lamang ng malikhaing pag-iisip at paniniwala ng mga Pilipino sa mga kababalaghan.
Si Leonardo Manecio ay hindi isang superhero mula sa komiks. Siya ay isang tunay na tao na naging produkto ng maruming pulitika, matinding poot, at madugong sistema ng lipunan. Ang kanyang paghahari sa Cavite ay nagwakas sa paraang kapareho ng kanyang naging buhay: punong-puno ng karahasan, pagtataksil, at nakakakilabot na lihim na patuloy na nagmumulto sa kasaysayan ng bansa.