KASUKLAM-SUKLAM NA PATAYAN SA MAGUINDANAO: LIMAMPU’T WALONG INOSENTE KINATAY AT IBINAON NANG BUHAY GAMIT ANG BACKHOE DAHIL SA SAKIM SA KAPANGYARIHAN!
Walang kapantay na lagim, kawalang-hiyaan, at kabuktutan ang sumabog sa lalawigan ng Maguindanao noong umaga ng Nobyembre 23, 2009. Ang itinuturing na pinakamadugong insidente ng karahasan kaugnay ng halalan sa kasaysayan ng daigdig at pinakamalubhang pag-atake sa mga mamamahayag ay nag-iwan ng limampu’t walong (58) bangkay na tadtad ng bala, pinahirapan, at pinagkasya sa mga mabababaw na hukay sa Sitio Masalay, Barangay Salman, Bayan ng Ampatuan.
Sa likod ng malagim na trahedyang ito ay ang makapangyarihang angkan ng mga Ampatuan na naghari sa buong rehiyon sa loob ng dalawang dekada. Nang maglakas-loob ang isang karibal sa politika na basagin ang kanilang monopolyo sa kapangyarihan, pinakawalan ng pamilya ang kanilang buong pribadong hukbo upang puksain ang lahat ng humarang sa kanilang daan—babae man, buntis, o mga tagapagbalita ng katotohanan.
ANG PAG-USBONG NG ISANG MAKAPANGYARIHANG DINASTIYA
Nagsimulang maitatag ang kapangyarihan ng pamilya Ampatuan noong 1986 matapos ang People Power Revolution nang italaga ni dating Pangulong Corazon Aquino si Datu Andal Ampatuan Sr. bilang Officer-in-Charge ng bayan ng Maganoy (ngayon ay Shariff Aguak). Mula sa pagiging alkalde, nanalo siya noong 1988 at namuno ng sampung taon bago tuluyang naging gobernador ng Maguindanao noong 1998.
Sa paglipas ng mga taon, naging pangunahing kaalyado ng administrasyon ni dating Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo ang angkan sa Mindanao. Halos lahat ng alkalde sa buong lalawigan ay hawak ng kanilang mga kamag-anak. Bago sumapit ang halalan noong 2010, dahil sa limitasyon sa termino, hinubog ni Andal Sr. ang kanyang anak na si Datu Andal “Unsay” Ampatuan Jr. upang pumalit sa pwesto bilang gobernador.
Subalit nagbago ang ihip ng hangin nang magdeklara ang noo’y bise alkalde ng Buluan na si Ismael “Toto” Mangudadatu na tatakbo rin sa pagka-gobernador. Sa kabila ng mga pulong na pinangunahan ng mga matataas na opisyal sa Malacañang upang pilitin si Mangudadatu na umatras, naging matatag ang kanyang desisyon. Ang pagtangging ito ang naging mitsa ng apat na buwang pagpaplano ng mga Ampatuan upang isagawa ang pinakakarumal-dumal na ambush sa kasaysayan ng bansa.
ANG HULING BYAHE NG CONVOY NG KABABAIHAN AT MAMAMAHAYAG
Dahil sa mga natatanggap na banta sa kanyang buhay at ang pagtanggi ng pulisya na magbigay ng karagdagang seguridad, nagbago ng taktika ang kampo ni Toto Mangudadatu. Upang maihain ang kanyang Certificate of Candidacy (COC) sa Comelec sa Shariff Aguak, nagpadala siya ng grupo ng kababaihan na pinangunahan ng kanyang buntis na asawang si Genalin Mangudadatu, kanyang dalawang kapatid na babae, mga abogada, at humigit-kumulang tatlumpu’t dalawang (32) mamamahayag mula sa iba’t ibang kumpanya ng media.
Naniniwala si Mangudadatu na alinsunod sa tradisyong Islamiko at kultura ng mga Moro, igagalang at hindi sasaktan ang mga kababaihan. Pagsapit ng umaga noong Nobyembre 23, 2009, umusad ang convoy ng pitong sasakyan mula Buluan. Kabilang dito ang apat na van ng pamilya, mga sasakyan ng DZRH at UNTV, at dalawang inosenteng pampasaherong sasakyan—isang pulang Toyota Vios na may lulang pasyenteng na-stroke patungong ospital at isang Tamaraw FX—na nasabay lamang sa ruta.
Pagsapit ng alas-diyes ng umaga sa Sitio Malating, pinatigil ang buong convoy sa isang checkpoint ng pulisya. Doon ay pinalibutan sila ng mahigit isandaang armadong kalalakihan na pinamumunuan mismo ni Datu Unsay Ampatuan Jr., na armado ng M16 rifle na may nakakabit na M203 grenade launcher.
MGA RESIBO NG PAGPATAY SA MASALAY: SIGAW, PANLALAPASTANGAN, AT KAKILAKILABOT NA ASALTO
Ayon sa mga sinumpaang salaysay ng mga saksi at mismong mga kasabwat na naging state witnesses, walang awang hinablot ni Unsay ang mga kapatid at asawa ni Mangudadatu. Sinampal ni Unsay si Genalin bago sapilitang ipinasok sa mga sasakyan at dinala sa liblib na bahagi ng burol sa Sitio Masalay, dalawang kilometro ang layo mula sa pambansang lansangan.
Sa mismong pinangyarihan ng krimen, pinaghiwalay ang kalalakihan at kababaihan. Sa kabila ng pagmamakaawa at pag-iyak ng mga biktima, personal na nagpaputok si Unsay gamit ang kanyang riple. Nang maubusan ng bala, kumuha ito ng machine gun at pinaulanan ng tingga ang mga nakabulagtang katawan.
Hindi natapos doon ang karumal-dumal na kalupitan. Binaril sa mukha at maselang bahagi ng katawan ang mga babae, at lumabas sa pagsusuri ng PNP Crime Laboratory na tatlo sa mga biktimang babae ang hinalay muna bago pinatay. Ang mga mamamahayag na naiwan sa loob ng kanilang mga sasakyan ay walang awang pinagbabaril nang paulit-ulit hanggang sa magmistulang salaan ang mga van.
ANG DILAW NA KOMATSU BACKHOE: ANG PAGTATAPON SA MGA LABI AT KOTSE
Bago pa man dumating ang convoy, nakaposisyon na sa burol ang isang malaking dilaw na Komatsu PC300 backhoe na may markang nagpapatunay na pag-aari ito ng Pamahalaang Panlalawigan ng Maguindanao sa ilalim ni Gobernador Andal Ampatuan Sr.
Gamit ang dambuhalang makinarya, humukay ang mga suspek ng tatlong malalalim na hukay na may lalim na sampu hanggang labindalawang talampakan. Matapos patayin ang limampu’t walong biktima, itinapon ang mga bangkay kasama ang kanilang mga sasakyan sa loob ng mga hukay at sinimulang tabunan ng lupa upang tuluyang burahin ang anumang bakas ng krimen.
Naputol lamang ang paglilibing nang makarinig ang mga salarin ng papalapit na military helicopter at mga sundalo ng Philippine Army bandang alas-tres ng hapon. Mabilis na tumakas ang mga gunman at iniwan ang backhoe na umausok pa ang makina. Sa pagdating ng militar, tumambad ang dalawampu’t dalawang bangkay na nakakalat sa ibabaw ng damuhan, habang tatlumpu’t anim na iba pa ang unti-unting hinukay mula sa ilalim ng lupa kasama ang mga nayuping sasakyan.
DEKLARASYON NG BATAS MILITAR AT ANG MAHABANG LABAN SA HUSTISYA
Ang karahasan ay nagdulot ng malawakang galit sa loob at labas ng bansa. Noong Disyembre 4, 2009, inilabas ni Pangulong Arroyo ang Proclamation No. 1959 na nagdeklara ng Martial Law sa Maguindanao upang mapigilan ang pag-aalsa ng mga armadong tagasuporta ng angkan. Sa mga sumunod na pagsalakay sa mga pag-aari ng mga Ampatuan, nakakumpiska ang mga awtoridad ng daan-daang libong mga bala, matataas na kalibre ng armas, at mga pampasabog.
Nagsimula ang isang dekadang paglilitis na puno ng pananakot, panunuhol, at pagpatay sa mga testigo ng prosekusyon tulad nina Suaib Upham at Dennis Sakal. Sa kabila ng mga pagkaantala at pagtatangka ng kampo ng depensa na pahabain ang kaso, nanatiling matatag ang mga naulilang pamilya ng mga biktima.
ANG MAKASAYSAYANG HATOL: HABANGBUHAY NA PAGKABILANGGO
Noong Disyembre 19, 2019—sampung taon matapos ang malagim na patayan—ibinaba ni Judge Jocelyn Solis-Reyes ng Quezon City Regional Trial Court Branch 221 ang makasaysayang desisyon.
Hinatulan ng guilty beyond reasonable doubt para sa limampu’t pitong (57) bilang ng kasong murder sina Datu Andal “Unsay” Ampatuan Jr., Zaldy Ampatuan, Anwar Ampatuan Sr., at dalawampu’t lima (25) pang kasabwat. Sila ay pinarusahan ng reclusion perpetua o habangbuhay na pagkabilanggo nang walang parole. Samantala, ang kanilang ama na si Andal Ampatuan Sr. ay pumanaw noong Hulyo 2015 dahil sa liver cancer habang nililitis ang kaso.
Ang ika-limampu’t walong biktima, ang mamamahayag na si Reynaldo Momay, ay hindi naisama sa opisyal na bilang ng hatol dahil hindi kailanman natagpuan ang kanyang labi sa crime scene maliban sa kanyang pustiso.
ISANG MARUMING BAKAS NA HINDI MABUBURA SA KASAYSAYAN
Bagamat naibaba na ang hatol laban sa mga pangunahing utak, marami pa rin sa halos dalawandaang akusado ang nananatiling malaya at nagtatago sa batas. Taon-taon, patuloy na nagtitipon ang mga naulilang pamilya sa burol ng Masalay upang alalahanin ang mga mahal sa buhay na pinagkaitan ng kinabukasan.
Ang Maguindanao Massacre ay mananatiling pinakamadilim na paalala sa buong bansa kung gaano kapanganib ang kultura ng warlordismo, pananahimik sa harap ng katiwalian, at ang labis na pagkauhaw sa kapangyarihan ng mga dinastiyang politikal sa Pilipinas.
Disclaimer: This story is fictional and created for entertainment purposes only.
Any names, characters, places, or events are fictitious or used fictitiously.
No real person or organization is intended to be portrayed.
