KASUKLAM-SUKLAM NA PAGTATAPOS: 68-ANYOS NA BALO, PINATAY NANG DAHIL SA ₱2,000 NG KINASAMANG KALAHATI NG KANYANG EDAD

Nagsimula ang lahat noong Abril 2016 sa isang tahimik na barangay sa Maasin City. Kilalang-kilala ng mga kapitbahay si Nanay Rosalina Mendoza bilang isang masayahing ginang. Tuwing umaga, nakagawian na niyang umupo sa maliit na bangko sa tapat ng kanyang bahay habang humihigop ng mainit na kape at nakikipagkumustahan sa mga dumaraan. Kaya naman labis na nagtaka ang marami nang lumipas ang ilang araw na hindi man lamang sumisilip ang matanda sa kanyang bakuran.

Sa simula, inakala ng mga residente na baka nagkasakit lamang si Rosalina o kaya ay dumalaw sa kanyang mga kamag-anak sa karatig-bayan. Subalit habang tumatagal ang mga araw, isang hindi maipaliwanag at masangsang na amoy ang unti-unting kumalat sa paligid ng kanyang tirahan. Nang maging labis na ang baho at hindi na ito makayanan ng mga naninirahan sa tabi, nagpasya ang isang kapitbahay na humingi ng saklolo sa pamunuan ng barangay.

Walang sumasagot sa loob kahit anong lakas ng katok at tawag ng mga opisyal. Dahil sa lumalalim na kutob na may masamang nangyari, pinilit nilang buksan ang nakasarang pinto. Pagkapasok pa lamang, sumalubong sa kanila ang napakabigat na hangin at matinding amoy na nagmumula sa silid-tulugan. Pagbukas ng pinto ng kwarto, tumambad ang isang kalunos-lunos na tagpo. Doon nakahandusay ang naaagnas nang katawan ni Rosalina Mendoza, may mga bakas ng matinding pananakit, habang ang mga gamit sa paligid ay nagkalat na patunay ng naganap na marahas na komprontasyon bago siya tuluyang nalagutan ng hininga.

Nang dumating ang mga imbestigador ng kapulisan upang suriin ang pinangyarihan ng krimen, isang pangalan ang paulit-ulit na lumulutang sa bawat pahayag ng mga saksi: si Ramon Villarreal, isang tatlumpu’t limang taong gulang na kargador sa palengke at kinakasama ng biktima. Kasabay ng pagkawala ni Rosalina ay ang bigla ring paglaho ni Ramon sa lugar, bagay na naglagay sa kanya bilang pangunahing suspek.

Taong 2009 nang pumanaw ang asawa ni Rosalina. Simula noon, mag-isa niyang itinaguyod ang kanyang pamilya at inilaan ang kanyang oras sa tatlong anak at sa pag-aalaga ng mga halaman sa kanyang bakuran. Ang dalawa niyang anak ay may kanya-kanya nang pamilya, habang ang bunsong si Brian ang nanatiling kasama niya sa bahay. Ngunit sa paglipas ng mga taon, naramdaman ng matanda ang labis na pangungulila.

Sa edad na animnapu’t walo, hindi inasahan ni Rosalina na titibok pa muli ang kanyang puso. Nakilala niya si Ramon sa palengke kung saan ito nagtatrabaho bilang kargador. Nagsimula ang lahat sa simpleng pagtulong sa pagbubuhat ng kanyang mga pinamili hanggang sa maihatid siya nito pauwi. Hindi nagtagal, naging mas malalim ang kanilang samahan hanggang sa ipagtapat ng binata ang kanyang damdamin. Labis na nabahala ang mga nakakakilala sa kanila dahil sa napakalaking agwat ng kanilang edad, kung saan halos kasing-edad lamang ni Ramon ang bunsong anak ng matanda. Subalit para kay Rosalina, nabulag siya sa paniniwalang may lalaki pang handang magmahal at mag-aruga sa kanya hanggang sa kanyang pagtanda.

Mula sa simula, mahigpit na tinutulan ng mga anak ni Rosalina ang relasyon. Hindi lamang ang tatlumpu’t tatlong taong agwat sa edad ang kanilang inaalala kundi maging ang maruming reputasyon ni Ramon sa kanilang komunidad. Kilala ang lalaki bilang tambay, lulong sa alak, at madalas makitang kasama ang mga grupong sangkot sa paggamit ng ipinagbabawal na gamot. Dagdag pa rito, nabatid din ng pamilya na may anak na si Ramon sa ibang babae na pinabayaan niya at hindi sinusustentuhan.

Sinubukan ng mga anak na kausapin nang maayos ang kanilang ina upang iligtas ito sa kapahamakan. Ngunit sa halip na makinig, mas pinili ni Rosalina na ipagtanggol ang kasintahan. Para sa matanda, hindi naiintindihan ng kanyang mga anak ang lungkot na kanyang dinadala sa loob ng maraming taon.

Naging mitsa ito ng sunod-sunod at matitinding alitan sa loob ng tahanan. Ang dating tahimik na bahay ay napalitan ng sigawan, pagtatalo, at hinanakit. Umabot sa punto na pinalayas ni Rosalina ang kanyang sariling bunsong anak na si Brian dahil sa patuloy nitong pagtutol kay Ramon. Nang maalis ang anak, pormal nang lumipat si Ramon upang manirahan sa pamamahay ng matanda.

Sa mga unang linggo ng kanilang pagsasama, nagmistulang maayos ang lahat. Ngunit unti-unting lumabas ang tunay na kulay at motibo ni Ramon. Dahil walang regular na trabaho, naging lubos na umaasa ang lalaki sa pera at kabuhayan ng matanda. Si Rosalina ang pumapasan sa lahat ng gastusin mula sa pagkain, bayarin sa kuryente at tubig, maging ang mga pansariling kagamitan, damit, at panggala ni Ramon kasama ang kanyang mga barkada.

Hindi nagtagal, napansin ng ginang na isa-isang nawawala ang kanyang mga kagamitan sa bahay. Nagsimula ito sa maliliit na appliances hanggang sa maglaho maging ang kanyang mga itinatagong alahas at mahahalagang gamit. Ang hindi alam ng biktima, lihim na palang ibinebenta ng lalaki ang kanyang mga ari-arian upang tustusan ang bisyo nito sa ilegal na droga.

Habang nauubos ang naipong pera at pondo ni Rosalina, lalong naging madalas at marahas ang kanilang pagtatalo. Bawat paghingi ng pera ni Ramon na hindi napagbibigyan ay nagbubunga ng tensyon. Sa kabila ng mga babalang ito, patuloy pa ring nagtiwala ang matanda sa taong dahan-dahang sumisira sa kanyang buhay.

Isang gabi noong Abril 2016, sumiklab ang pinakamalalang komprontasyon sa pagitan ng dalawa sa loob ng kanilang bahay sa Maasin City. Ayon sa imbestigasyon ng pulisya, humihingi si Ramon kay Rosalina ng halagang dalawang libong piso upang gamitin sa kanyang inuman at bisyo.

Sa pagkakataong ito, tumanggi ang matanda dahil sa labis na pagkasaid ng kanyang pera. Ang simpleng pagtangging ito ang nagtulak sa suspek upang magwala. Sa bugso ng galit at impluwensya ng bisyo, pinagbubuhat ng kamay ni Ramon ang mahinang ginang. Nauwi ang sigawan sa marahas na pananakit kung saan walang awang pinukpok, binugbog, at pinaslang ang biktima sa loob mismo ng kanyang silid.

Matapos matiyak na wala nang buhay ang matanda, mabilis na tumakas si Ramon dala ang ilang gamit at pera. Iniwan niyang nakakandado ang silid at hinayaang mabulok ang bangkay ng babaeng nagpatuloy at nagmahal sa kanya. Agad siyang lumikas palabas ng Southern Leyte upang magtago sa iba’t ibang liblib na lugar sa Kabisayaan.

Nang matuklasan ang krimen, agad na naglunsad ang kapulisan ng malawakang manhunt operation laban kay Ramon Villarreal. Ipinamahagi ang kanyang larawan at impormasyon sa mga karatig-probinsya at nakipag-ugnayan ang lokal na pulisya sa iba’t ibang himpilan upang masukol ang suspek.

Lumipas ang ilang buwan ng puspusang paghahanap hanggang sa makatanggap ang mga awtoridad ng isang mahalagang impormasyon mula sa isang tipster. Ayon sa ulat, may isang lalaking tumutugma sa deskripsyon ni Ramon na nagtatago sa isang liblib na kweba sa isla ng Samar.

Sa tulong ng lokal na kapulisan ng Samar, isang maingat na operasyon ang ikinasa upang pasukin ang taguan ng suspek. Hindi na nakapalag pa si Ramon nang mapalibutan siya ng mga armado at awtorisadong operatiba sa loob ng kweba. Agad siyang ipinadakip at ibinalik sa Southern Leyte upang harapin ang kasong murder na isinampa laban sa kanya.

Sa loob ng halos tatlong taon ng paglilitis, isa-isang iniharap ng panig ng prosekusyon ang mga matitibay na ebidensyang nakalap sa crime scene, kasama ang mga testimonya ng mga kapitbahay at kaanak. Hindi mapapasubalian ang bigat ng mga katibayan laban sa suspek.

Ibinaba ng korte ang pinal na hatol: napatunayang nagkasala si Ramon Villarreal sa krimeng murder at hinatulan ng parusang reclusion perpetua o habambuhay na pagkabilanggo nang walang posibilidad ng parole.

Bagama’t nakamit ng pamilya Mendoza ang hustisya na kanilang ipinaglaban, hindi na nito maibabalik ang buhay ng kanilang pinakamamahal na ina. Ang trahedyang ito ay nananatiling isang madilim na paalala sa panganib ng labis na pagtitiwala sa maling tao. Ang pagwawalang-bahala sa payo ng tunay na nagmamalasakit, kasakiman, at pagkaalipin sa masamang bisyo ang naging mitsa upang ang isang inasam na pag-ibig sa katandaan ay magwakas sa isang karumal-dumal na kamatayan.