ANG MGA PANGARAP NA NAGWAKAS SA KAHON: ANG NAKakagulat na KATOTOHANAN SA LIKOD NG PAGKASAWIT NI MARY CHRIS SIOSON

Noong mga panahong iyon, ang salitang Japayuki ay naging karaniwang tawag sa mga kababaihang Pilipinong lumilipad patungong Japan upang magtrabaho bilang mga entertainer o cultural dancer. Sa kabila ng unti-unting pagbabago at pag-itim ng kahulugan ng terminong ito, pinili ni Mary Chris na suungin ang panganib upang mabigyan ng magandang kinabukasan ang kanyang mga magulang at mga kapatid. Matapos sumailalim sa tatlong buwang pagsasanay sa pagsasayaw at pagkakaroon ng opisyal na pahintulot mula sa pamahalaan, lumipad siya patungong Fukushima, Japan noong Abril 1991. Ang kanyang kontrata sa ilalim ng Faces Club na pag-aari ni Kiso Sato ay may pangakong suweldo na is libo limang daang dolyar kada buwan, isang napakalaking halaga para sa isang pamilyang hikahos sa buhay. Subalit ang pangarap na ito ay naging isang bangungot na walang katulad nang siya ay biglang dinala sa ospital sa loob lamang ng ilang buwang pagtatrabaho.

Noong Setyembre pito, taong isang libo siyam na raan at siyamnapu’t isa, si Mary Chris ay isinugod sa Hanawa Welfare Hospital sa Fukushima kung saan siya ay binawian ng buhay makalipas lamang ang isang linggo. Ang ibinigay na dahilan ng mga awtoridad sa Japan sa kanyang kamatayan ay hepatitis, isang karamdaman saatay na madaling pinaniwalaan ng mga taong walang kakayahang magsuri nang malalim. Subalit nang dumating ang kanyang mga labi sa Pilipinas noong Setyembre dalawampu’t lima, laking gulat at hinagpis ng kanyang mga magulang nang madiskubre ang mga sugat, pasa, at senyales ng matinding pananakit sa kanyang katawan. Ang kabaong na dapat ay sinalubong ng mga ngiti at yakap ay naging simbolo ng kalupitan ng mga taong pinagtiwalaan niya sa ibayong-dagat. Ang mga personal na gamit at ang nalalabing suweldo na nagkakahalaga ng limang libo limang daang piso na ibinigay sa pamamagitan ng embahada ay walang naiambag na kabawasan sa sakit na naramdaman ng kanyang pamilya.

Dahil sa hinala at kawalan ng tiwala sa opisyal na ulat mula sa Japan, humingi ng tulong ang pamilya sa National Bureau of Investigation upang magsagawa ng malalim na pagsusuri. Pinangunahan ni Dr. Floresto Arizala ang otopsiya noong Oktubre kuwatro, taong isang libo siyam na raan at siyamnapu’t isa, at dito natuklasan ang isang subarachnoid hemorrhage sa cerebral cortex na dulot ng malakas na hampas ng matigas na bagay sa ulo. Bukod dito, nakatagpo rin ang mga doktor ng mga sugat mula sa matalim na patalim sa kanyang binti at maging sa kanyang maselang bahagi ng katawan na nagpapatunay na siya ay ginahasa at pinahirapan nang husto. Ang mga ebidensyang ito ay tahasang sumasalungat sa teorya ng hepatitis at nagpapatunay na si Mary Chris ay biktima ng isang karumal-dumal na krimen. Ang katotohanang ito ang nag-tulak sa pamahalaan ng Pilipinas na magpadala ng isang misyon sa Japan upang ungkatin ang tunay na nangyari sa binibini.

Sa kabila ng mga malinaw na ebidensya mula sa NBI, ang misyong ipinadala ni noon ay Pangulong Corazon Aquino kabilang ang ilang kalihim ay nag-uwi ng kabiguang matanggap ang katotohanan mula sa bansang Hapon. Ang pamahalaan ng Japan ay mahigpit na nagpatupad ng kanilang batas na nagbabawal sa mga banyagang imbestigador na magsiyasat ng mga krimen sa loob ng kanilang teritoryo. Dahil dito, agad na isinara ang kaso at iginiit na natural na kamatayan ang kumitil sa buhay ng Pilipina. Ang mga liham na ipinadala ni Mary Chris bago siya mamatay na nagsasabing nahihirapan na siya at gustong umuwi dahil baka raw siya mabaliw ay binalewala ng mga may kapangyarihan. Ang boses ng isang mahirap na pamilya ay nalunod sa kapangyarihan ng mga sindikato at ng sistema ng hustisya na pinoprotektahan ang sarili nitong mga mamamayan.

Makalipas ang ilang taon, ang mga dokumento at ulat ng otopsiya ay sinuri rin ng mga independiyenteng eksperto sa ibang bansa upang ipakita ang kawalan ng katarungan sa kaso. Si Dr. Fred B. Jordan, ang punong tagasuri ng medikal sa Oklahoma, Estados Unidos, ay nagpahayag ng kanyang pagsang-ayon sa pagsusuri ni Dr. Arizala na ang agarang sanhi ng kamatayan ay traumatic head injury. Ayon sa kanyang pagsusuri, ang mga pinsala sa ulo ay nagmula sa isa o higit pang mabibigat na hampas na dapat ay iniimbestigahan bilang isang kaso ng pagpatay o homicide. Subalit sa kabila ng mga siyentipikong patunay na ito, nanatiling tahimik ang pamahalaan at walang nagawang hakbang upang papanagutin ang mga tunay na salarin sa Japan. Ang pagtanggi ng hustisya kay Mary Chris ay naging simbolo ng kawalan ng pangil ng ating sistema sa pagtatanggol sa mga kababayang naaabuso sa ibayong-dagat.

Sa kaparehong taon ng kanyang pagkamatay, ang Philippine Overseas Employment Administration ay nagtala ng humigit-kumulang walong libong Pilipinong lumilipad sa Japan, kung saan siyamnapu’t limang porsyento dito ay mga kababaihan na nagtatrabaho bilang mga entertainer. Ang kanilang mga pasaporte ay madalas na kinukumpiska ng mga employer at ang kanilang mga sahod ay pinipigilan hanggang sa matapos ang kanilang kontrata. Ayon sa mga ulat mula sa HELP Asian Women’s Shelter na pinamumunuan ni Mizuho Matsuda, marami sa mga kababaihang ito ang sapilitang ibinabagsak sa prostitusyon sa tulong ng mga sindikatong kriminal sa Japan. Ang kaso ni Mary Chris Sioson ay hindi nag-iisa kundi bahagi ng isang malawak na sistema ng pang-aabuso na kumitil sa buhay ng tatlumpu’t tatlong manggagawang Pilipino sa loob lamang ng isang taon. Ang trahedyang ito ay inilarawan pa sa pelikula na pinagbidahan ni Rufa Gutierrez upang gisingin ang kamalayan ng publiko sa sinasapit ng ating mga kababayan.

Hanggang sa kasalukuyan, ang hustisya para kay Mary Chris Sioson ay nananatiling isang panaginip na kailanman ay hindi na natupad sa kabila ng mga taong lumipas. Ang kanyang pangalan ay unti-unti nang nalilimutan ng bagong henerasyon, ngunit ang aral ng kanyang kamatayan ay nananatiling buhay para sa libu-libong OFWs na patuloy na nakikipagsapalaran sa iba’t ibang panig ng mundo. Ang mga bagong bayani ng ating ekonomiya ay patuloy na nahaharap sa mga kaparehong panganib sa Gitnang Silangan at iba pang bansa na may katulad na malungkot na wakas. Ang katanungan ngayon ay kung kailan magiging sapat ang proteksyon at suporta ng ating pamahalaan para sa mga taong nagbubuwis ng buhay sa labas ng bansa upang buhayin ang kanilang mga pamilya. Ano ang iyong masasabi sa patuloy na pag-iral ng mga ganitong karahasan laban sa mga manggagawang Pilipino sa ibayong-dagat?